Đã bao giờ bạn hỏi một thiếu niên một câu hỏi và nhận thấy cháu xỏ tay vào túi quần, ánh mắt né tránh và lẩm bẩm trong miệng câu trả lời không liên quan nào đó? Nó khiến bạn cảm thấy tức tối, thậm chí có thể là nghi hoặc, nhưng trước khi bạn vội đi đến bất kỳ kết luận nào, thiếu niên đó có thể chưa được học những kỹ năng mềm cần thiết cho sự phát triển thời niên thiếu. Những kỹ năng giao tiếp này thường không được dạy ở trường học nhưng học chúng vào thời kỳ niên thiếu có thể giúp tránh một số vấn đề trong tương lai.

Khác với những kỹ năng “cứng” như toán học, đọc, khoa học và nghiên cứu xã hội, kỹ năng mềm giải quyết các vấn đề xung quanh giao tiếp, liên quan đến những người khác và kỷ luật của bản thân. Giống như việc cân đối một sổ ngân phiếu và tính ra lãi suất thế chấp, những kỹ năng thiết yếu này thường được học bên ngoài lớp học từ gia đình và bạn bè. Đôi khi những kỹ năng mềm cần thiết này không hề được học.

Những kỹ năng mềm trường học không dạy con

Bạn có nghĩ rằng vị lớp trưởng tự tin đã học cách kể về con đường đến vinh quang của mình từ lớp học lịch sử? Nhiều khả năng cậu đã học từ việc bắt chước một thành viên trong gia đình hoặc qua người thầy. Nhưng những kỹ năng mềm này chính xác là gì?

Kỹ năng xã hội

Các kỹ năng xã hội có thể bao gồm chào hỏi người lớn, bạn bè và tương tác với những người bên ngoài gia đình, bạn bè và người lớn.

Ứng xử

Xin vui lòng, cảm ơn bạn, không có chi, vâng thưa bà, không thưa ông. Cư xử lịch sự là những kỹ năng mềm mà thường không được đề cập trong chương trình giảng dạy của nhà trường. Bạn đã bao giờ giữ cánh cửa mở cho ai đó? Ai đã dạy bạn làm điều đó?

Giao tiếp

Làm thế nào để nói chuyện với ai đó. Làm thế nào để thể hiện quan điểm của mình, rõ ràng và súc tích, không lắp bắp, không che miệng hay ánh mắt lảng tránh và tư thế không luộm thuộm.

Xây dựng mối quan hệ

Kết bạn và các mối liên minh. Một lần nữa vì lý do công nghệ, chúng ta lệ thuộc nhiều vào việc gõ bàn phím hơn là  giao tiếp trực diện, thứ cần thiết cho việc xây dựng mối quan hệ tốt với những người khác.

Đồng cảm

Nhìn nhận mọi thứ từ vị trí của người khác. Khi bạn đối mặt với một vấn đề từ góc nhìn của người khác, bạn ít khi vượt qua tình huống đó mà không quan tâm đến kết quả có thể ảnh hưởng như thế nào đến người khác.

Giải quyết vấn đề

Chắc chắn rồi, bạn học được 2y là gì trong môn Số học, nhưng có rất nhiều kịch bản cuộc sống thực mà trẻ em học đường thường không được chuẩn bị – như phải làm gì khi mất điện hoặc làm thế nào để nhận được sự giúp đỡ từ bạn đồng nghiệp khi thực hiện một nhiệm vụ khó khăn. Nhà tuyển dụng thường tìm kiếm những người có thể giải quyết vấn đề một cách độc lập.

Tự kiểm soát

Xoay quanh việc chia sẻ, kiểm soát cảm xúc như những lúc nổi cơn giận dữ hoặc thậm chí làm phiền người khác, tự kiểm soát là một kỹ năng mềm sống còn nên được dạy từ sớm.

Cách bạn có thể dùng để dạy con kỹ năng mềm

Bạn đã dạy con bạn bảng chữ cái, cách ghi nhớ địa chỉ nhà và số điện thoại cũng như cách đạp xe đạp và bây giờ bạn cần phải dạy con kỹ năng mềm?! Trước khi bạn vò đầu bứt tai, bạn cần biết rằng trẻ em học được rất nhiều kỹ năng mềm từ việc noi theo. Rất dễ để lồng những kỹ năng này vào trong đời sống hàng ngày – trên thực tế bạn có thể đã làm với phần lớn những kỹ năng đó.

Một mẹo khiến trẻ học kỹ năng mềm

Bạn có nhận ra bản thân nói những câu “Đừng có đi thõng vai. Đừng có lầm bầm!”.  Trẻ thường có xu hướng bỏ chữ “đừng” đó ra khỏi mọi điều bạn nói – vì thế thay vì bảo chúng KHÔNG làm gì, hãy hướng chúng đến những gì chúng nên làm: Hãy đứng thẳng người. Hãy nói rõ ràng.

Học những cách cư xử tốt

Bạn không cần phải gửi con cái đến trường học nghi thức để học cách giao tiếp tốt. Hãy nhấn mạnh cách cư xử trong cuộc sống của bạn. Luôn luôn nói xin vui lòng  cảm ơn bạn. Giữ cánh cửa mở cho mọi người và sử dụng ‘xin lỗi’ và ‘không có chi’. Và mong các con của bạn làm theo.

Giao tiếp và xây dựng mối quan hệ tốt

Yêu cầu con bạn nhìn trực tiếp vào người mà chúng đang giao tiếp. Tháo tai nghe ra khỏi tai. Bỏ điện thoại di động vào trong túi của chúng. Chúng nên tập trung vào người đang nói chuyện với chúng và thực sự lắng nghe và phản ứng một cách phù hợp. Điều này sẽ giúp chúng xây dựng mối quan hệ tốt với mọi người. Nếu chúng tham gia vào đủ nhiều những cuộc trò chuyện với người lớn – với các thiết bị điện tử bị thu lại – chúng sẽ dần nhận thức được bài học cho đi và nhận lại trong những cuộc trò chuyện tốt đẹp.

Bài học đặt mình vào vị thế của người khác

Tất cả trẻ em nên học một chút cảm thông. Nhiều thiếu niên thường hét vào những người vô gia cư ở góc phố rằng “kiếm việc đi” và đặt biệt danh trêu ghẹo những đứa trẻ khác mà thậm chí không nghĩ đến có thể có cả một câu chuyện đằng sau hoàn cảnh của họ. Cô bé có mùi khó chịu ở trường có thể là một cô bé vô gia cư và không có nước máy để dùng. Người ăn xin ở góc đường ấy có thể là một cựu chiến binh kém may mắn, người từng được trao thưởng huân chương vì những cống hiến của mình.

Hãy cho trẻ tiếp xúc với cuộc sống của người khác. Làm tình nguyện ở nơi phát chẩn đồ ăn, quyên góp vật phẩm cho Quân đội Cứu trợ, nhận trông một đứa trẻ vào dịp Giáng Sinh hay giúp đỡ thu thập những giỏ thức ăn giúp những gia đình nghèo túng trải qua kỳ nghỉ và cùng nhau phân phát chúng.

Giải quyết những vấn đề thực tế

Cho con tham gia vào những vấn đề hàng ngày trong cuộc sống có thể giúp xây dựng các kỹ năng giải quyết vấn đề cho con. Hãy cùng nhau thu dọn những mớ hỗn độn, thay pin trong các thiết bị, bắt một con cá, dạy chúng cách dùng máy giặt và nhờ con giúp bạn việc rửa bát.

Bạn cũng có thể thử chơi trò Geo-caching – một trò săn kho báu trên toàn thế giới. Hãy cho con chịu trách nhiệm định vị và dẫn đường. Thay vào đó, bạn có thể kiểm tra kỹ năng trong trò Escape Room – một xu hướng phổ biến nơi một nhóm người phải cùng nhau giải quyết một loạt các câu đố để ‘trốn thoát’ trước khi hết thời gian.

Tự kiểm soát

Cho đến đây, kỹ năng mềm sống còn nhất, tự kiểm soát, không hề dễ dàng chút nào đối với trẻ. Chúng phải học được rằng không là không và cách chia sẻ. Hãy bắt đầu dạy chúng điều này từ sớm. Sắp xếp những ngày chơi với bạn, hoặc tham gia một nhóm làm cha mẹ tại địa phương cùng với những bậc cha mẹ khác và con của họ.

Đối với một số đứa trẻ, thật khó để ngồi nhìn những đứa trẻ khác chơi với đồ chơi của chúng, vì thế sẽ luôn cảnh giác. Tuy nhiên cuối cùng, khi chúng nhận ra những đứa trẻ khác sẽ không đem đồ chơi yêu thích của chúng đi, chúng sẽ hiểu ra vấn đề.

Hãy cố gắng không để bị thất bại trước một cơn giận dữ. Khi đối mặt với một đứa trẻ đang giận dữ, tốt hơn nên cho trẻ có thời gian để “xả” hết cảm xúc suy nghĩ của mình. Nói hết nỗi lòng mình khiến cho trẻ khó tập trung vào cơn giận dữ.

Bạn có thể muốn luyện thói quen thiền ngắn (1-3 phút) mỗi ngày cho trẻ để giúp trẻ giữ bình tĩnh.

Cảm thấy bản thân tốt đẹp

Trẻ thường hay dùng những thứ như điểm số cao và mức độ nổi tiếng như chuẩn đo sự tự tin của chúng.

Điều đó giống như việc cố bắn một cái móc lên mặt trăng – bạn sẽ không đạt được mục đích đó. Một ngày nào đó sẽ có một đứa trẻ nổi tiếng hơn trong trường, hoặc chúng sẽ đối mặt với điểm D trong một bài kiểm tra hoặc tệ hơn thế. Trẻ cần được dạy rằng những điều đó thực sự không quan trọng về lâu về dài.

Nếu con của bạn bị điểm kém, hãy nói với chúng “chuyện thường thôi mà” và cố gắng không  làm to chuyện.

Có những cuộc phiêu lưu với con cái để xây dựng lòng tự tin của con và nâng cao sự tự tin trong con, như leo núi, đi xe đạp, cắm trại hoặc chèo thuyền trên sông. Đặt mục tiêu và đạt được mục tiêu cùng nhau.

Một khi trẻ bắt đầu đạt được các mục tiêu bên ngoài lớp học, chúng có thể sẽ nhận ra rằng nhận điểm D môn toán không phải là một chuyện lớn, kiểu như thế; và từ đó có thể sẽ trở nên nổi tiếng hơn. Nhưng xem kìa! Chúng vừa bắt đầu một cuộc đua!

Con bạn có thể không được dạy kỹ năng mềm trong lớp học nhưng bằng việc tự mình dạy chúng những kỹ năng này và đưa những kỹ năng đó vào cuộc sống hàng ngày, bạn có thể nhận thấy bản thân đang kết nối với con qua những thứ quan trọng.

Nếu bạn thấy bài viết hữu ích, đừng ngần ngại chia sẻ cho bạn bè cùng biết nhé!